Jak ułożyć szyję, żeby mniej bolało?
Jak ułożyć szyję, żeby mniej bolało? Pozycje przeciwbólowe przy ostrym bólu szyi
Nagły, silny ból szyi może pozostać miejscowo w okolicy karku, ale może też promieniować do łopatki, barku, ramienia, przedramienia, dłoni i palców. U części pacjentów pojawia się również drętwienie, mrowienie, uczucie ciągnięcia albo osłabienie ręki. Nie ma jednej pozycji przeciwbólowej odpowiedniej dla każdego. Najważniejsza jest reakcja objawów na konkretne ustawienie ciała.
Jak rozpoznać pozycję, która rzeczywiście odciąża szyję?
Przy ostrym bólu szyi warto szukać tak zwanej pozycji objawowo odciążającej. Nie chodzi o idealny kąt ustawienia głowy ani o jedną pozycję dobrą dla wszystkich. Liczy się przede wszystkim to, jak zachowują się objawy.
- zmniejsza się ból szyi,
- ogranicza się promieniowanie do barku lub ręki,
- zmniejsza się drętwienie lub mrowienie,
- ręka staje się bardziej komfortowa,
- nie pojawiają się nowe objawy neurologiczne.
Leżenie na plecach z wygodnym podparciem głowy
Jedną z pierwszych pozycji, które można spokojnie sprawdzić przy ostrym bólu kręgosłupa szyjnego, jest leżenie na plecach.
Głowa powinna być podparta w taki sposób, aby szyja znajdowała się w możliwie komfortowym położeniu. Poduszka nie powinna nadmiernie wypychać głowy do przodu ani powodować silnego odchylenia do tyłu.
Podparcie bolesnej ręki może zmniejszyć promieniowanie
Podparcie kończyny górnej bywa pomocne szczególnie wtedy, gdy oprócz bólu szyi występuje ból łopatki, barku, ramienia, przedramienia albo mrowienie i drętwienie dłoni.
- ułóż rękę na poduszce,
- wykorzystaj stabilny podłokietnik,
- unikaj swobodnego zwisania bolesnej ręki, jeśli wyraźnie nasila objawy,
- zapamiętaj ustawienie, w którym promieniowanie wyraźnie się zmniejsza.
Jeżeli określone podparcie wyraźnie zmniejsza ból, warto powiedzieć o tym fizjoterapeucie podczas badania. Taka reakcja może być cenną informacją kliniczną.
Ręka uniesiona w okolice głowy. Dlaczego czasem przynosi ulgę?
Niektórzy pacjenci z radikulopatią szyjną zauważają, że po uniesieniu bolesnej kończyny i ułożeniu dłoni lub przedramienia w okolicy głowy ból promieniujący do ręki wyraźnie się zmniejsza.
Jeżeli takie ustawienie przynosi ulgę, można czasowo korzystać z niego jako z pozycji odciążającej. Jeżeli powoduje zwiększenie bólu, drętwienia lub mrowienia, należy z niego zrezygnować.
Pozycja siedząca z podparciem pleców i rąk
Nie każdy pacjent z ostrym bólem szyi dobrze toleruje leżenie. U części osób bardziej komfortowa okazuje się pozycja siedząca.
- podeprzyj plecy,
- podeprzyj przedramiona,
- pozwól barkom pozostać swobodnie,
- ustaw głowę tak, aby nie zwiększać bólu promieniującego.
Nie trzeba za wszelką cenę utrzymywać przez wiele godzin idealnie wyprostowanej pozycji. W ostrym okresie ważniejsza jest tolerancja danego ustawienia i reakcja objawów niż próba zachowania jednej sztywnej pozycji przez cały dzień.
Czy można leżeć na boku przy bólu szyi?
Tak, jeżeli pozycja na boku jest dobrze tolerowana i nie zwiększa dolegliwości.
- głowa nie powinna mocno opadać w stronę materaca,
- poduszka nie powinna nadmiernie wypychać głowy do góry,
- bark i kończyna górna powinny mieć wygodne podparcie,
- pozycja nie powinna zwiększać promieniowania do ręki.
Nie ma podstaw, aby każdej osobie z dyskopatią szyjną zalecać spanie wyłącznie na plecach albo wyłącznie na konkretnym boku. Najważniejsza jest reakcja organizmu.
Czy przy ostrym bólu szyi trzeba dużo leżeć?
Najczęściej nie ma takiej potrzeby. Pozycja przeciwbólowa ma pomóc zmniejszyć najbardziej nasilone dolegliwości, ale nie oznacza to konieczności spędzania całego dnia w łóżku.
Jeżeli nie ma przeciwwskazań i ból nie jest następstwem istotnego urazu, warto w ciągu dnia zmieniać dobrze tolerowane pozycje. Nie należy natomiast samodzielnie wykonywać gwałtownych manipulacji szyi ani próbować na siłę zwiększać zakresu ruchu przez silny ból.
Dyskopatia szyjna i radikulopatia nie zawsze oznaczają to samo
Dyskopatia szyjna dotyczy zmian w obrębie krążka międzykręgowego. Sam fakt obecności zmian w rezonansie magnetycznym nie oznacza jeszcze, że są one bezpośrednią przyczyną wszystkich aktualnych dolegliwości.
Radikulopatia szyjna oznacza natomiast zespół objawów związanych z podrażnieniem lub uciskiem korzenia nerwowego.
- ból szyi,
- ból w okolicy łopatki lub barku,
- promieniowanie do ramienia albo przedramienia,
- ból sięgający dłoni lub palców,
- mrowienie i drętwienie,
- zaburzenia czucia,
- osłabienie określonych grup mięśniowych.
Dlaczego badanie jest ważniejsze niż znalezienie jednej magicznej pozycji?
Pozycja odciążająca może pomóc w zmniejszeniu bólu, ale sama nie odpowiada na najważniejsze pytanie. Co jest przyczyną objawów?
Podczas badania warto ocenić między innymi:
- miejsce i charakter bólu,
- kierunek promieniowania,
- zakres ruchu szyi,
- czucie i siłę mięśniową,
- odruchy neurologiczne,
- reakcję objawów na zmianę pozycji,
- reakcję na ustawienie kończyny górnej,
- wyniki testów klinicznych i dostępne badania obrazowe.
W praktyce pojedynczy test nie powinien być traktowany jako samodzielna metoda rozpoznawania radikulopatii szyjnej.
Najpierw badanie, potem dobór pozycji i dalszego postępowania
W Rehmedis w Warszawie badanie pacjenta z dolegliwościami kręgosłupa szyjnego rozpoczynamy od dokładnego wywiadu, oceny funkcjonalnej i testów klinicznych. Jeżeli pacjent posiada badania obrazowe, analizujemy je w odniesieniu do objawów i wyniku badania.
- Ocena bólu i promieniowania. Sprawdzamy, gdzie boli, dokąd ból promieniuje oraz co zwiększa lub zmniejsza dolegliwości.
- Ocena neurologiczna. Badamy czucie, siłę, odruchy oraz funkcję kończyny górnej.
- Ocena reakcji na pozycje. Sprawdzamy, które ustawienia zmniejszają objawy, a które je nasilają.
- Dobór dalszego postępowania. Terapia wynika z badania konkretnego pacjenta, a nie wyłącznie z nazwy rozpoznania w rezonansie.
Kiedy ostry ból szyi wymaga pilniejszej diagnostyki?
Objawy alarmowe
- narastające osłabienie ręki,
- wyraźne pogorszenie sprawności dłoni,
- problemy z chodzeniem lub utrzymaniem równowagi,
- osłabienie kończyn dolnych,
- szybko postępujące objawy neurologiczne,
- zaburzenia kontroli pęcherza lub jelit,
- silny ból po istotnym urazie.
Objawy dotyczące kończyn dolnych, równowagi, sprawności rąk czy funkcjonowania pęcherza lub jelit mogą wskazywać na problem wymagający pilnej oceny lekarskiej. W takich sytuacjach nie należy ograniczać się do prób znalezienia wygodniejszej pozycji.
Ból szyi po urazie wymaga innego podejścia
Jeżeli ból pojawił się po wypadku komunikacyjnym, upadku, uderzeniu w głowę lub innym poważniejszym urazie, nie należy intensywnie poruszać szyją ani samodzielnie wykonywać ćwiczeń tylko po to, aby znaleźć pozycję przynoszącą ulgę.
Wytyczne NICE wykorzystują między innymi Canadian C Spine Rule do oceny ryzyka urazu kręgosłupa szyjnego. Do czynników wysokiego ryzyka należą między innymi wiek 65 lat lub więcej, niebezpieczny mechanizm urazu i parestezje kończyn.
Czy przy ostrym bólu szyi zawsze trzeba wykonać rezonans magnetyczny?
Nie. Nagły ból szyi nie oznacza automatycznie konieczności natychmiastowego wykonania MRI.
Decyzja o badaniu obrazowym powinna wynikać z obrazu klinicznego, badania pacjenta, obecności objawów neurologicznych oraz ewentualnych sygnałów alarmowych. Rezonans może dostarczyć ważnych informacji, ale jego wynik powinien być zawsze odnoszony do rzeczywistych objawów pacjenta.
Jaką pozycję wybrać przy ostrym bólu szyi?
- Spróbuj wygodnego leżenia na plecach. Podeprzyj głowę tak, aby szyja znajdowała się w komfortowym ustawieniu i aby nie zwiększało się promieniowanie do ręki.
- Podeprzyj bolesną kończynę. Poduszka lub podłokietnik mogą poprawić komfort, szczególnie przy bólu promieniującym.
- Sprawdź reakcję na uniesienie ręki. U części osób z radikulopatią ustawienie kończyny w okolicy głowy zmniejsza dolegliwości.
- Jeżeli lepiej czujesz się siedząc, wybierz pozycję siedzącą. Podeprzyj plecy i przedramiona. Nie próbuj przez wiele godzin utrzymywać szyi w jednej sztywnej pozycji.
- Nie pozostawaj w ustawieniu, które zwiększa promieniowanie. Jeżeli ból zaczyna schodzić dalej do dłoni lub palców albo zwiększa się drętwienie, zmień pozycję.
- Nie wykonuj gwałtownych manipulacji szyi na własną rękę. Silny ból i objawy neurologiczne nie są dobrym momentem na forsowanie zakresu ruchu.
Najczęstsze pytania pacjentów
Jaka jest najlepsza pozycja do spania przy dyskopatii szyjnej?
Nie istnieje jedna pozycja odpowiednia dla wszystkich. Najlepsze jest takie ułożenie, w którym szyja jest komfortowo podparta, a ból i promieniowanie do ręki nie zwiększają się.
Czy można spać na boku przy dyskopatii szyjnej?
Tak, jeżeli taka pozycja nie zwiększa dolegliwości. Warto zwrócić uwagę na odpowiednią wysokość poduszki oraz wygodne podparcie barku i ręki.
Dlaczego po położeniu ręki na głowie ból może się zmniejszać?
U części osób z radikulopatią szyjną uniesienie kończyny zmniejsza ból promieniujący. Zjawisko to jest znane jako shoulder abduction relief sign albo objaw Bakody’ego. Sama obecność tego objawu nie wystarcza jednak do postawienia diagnozy.
Czy przy bólu szyi promieniującym do ręki trzeba leżeć?
Nie ma ogólnego zalecenia ciągłego leżenia. W najbardziej bolesnym okresie warto korzystać z pozycji przynoszących ulgę, ale jeżeli nie ma przeciwwskazań, dobrze jest również zmieniać tolerowane ustawienia ciała.
Czy ostry ból szyi zawsze oznacza dyskopatię?
Nie. Ból odcinka szyjnego może mieć różne przyczyny. Sama obecność zmian dyskowych w rezonansie również nie oznacza automatycznie, że to właśnie one odpowiadają za wszystkie objawy.
Gdzie zgłosić się z ostrym bólem szyi w Warszawie?
Jeżeli problem ma charakter mięśniowo szkieletowy lub występują objawy sugerujące podrażnienie struktur nerwowych, jednym z pierwszych kroków może być badanie fizjoterapeutyczne. W Rehmedis pacjentów z dolegliwościami odcinka szyjnego przyjmuje między innymi mgr Gabriela Zawiślak.
Najważniejsze
Jeżeli ból jest bardzo silny, promieniuje do kończyny górnej, pojawia się drętwienie lub osłabienie siły mięśniowej, warto dokładnie zbadać problem zamiast przez kolejne dni próbować przypadkowych ćwiczeń i pozycji znalezionych w internecie.
Piśmiennictwo
- North American Spine Society. Diagnosis and Treatment of Cervical Radiculopathy from Degenerative Disorders. Clinical Guidelines.
- Thoomes EJ i wsp. Diagnostic accuracy of physical examination tests for painful cervical radiculopathy: update of a systematic review and meta analysis. BMC Musculoskeletal Disorders.
- Rubinstein SM i wsp. A systematic review of the diagnostic accuracy of provocative tests of the neck for diagnosing cervical radiculopathy. European Spine Journal.
- Iyer S, Kim HJ. Cervical Radiculopathy: A Review. Current Reviews in Musculoskeletal Medicine.
- National Institute for Health and Care Excellence. Spinal injury: assessment and initial management. NICE Guideline NG41.
- Childress MA, Stuek SJ. Neck Pain: Initial Evaluation and Management. American Family Physician.
Masz silny ból szyi albo ból promieniujący do ręki?
Jeżeli objawy nie ustępują, nasilają się albo pojawia się drętwienie czy osłabienie ręki, warto dokładnie zbadać problem i dobrać postępowanie do rzeczywistych objawów.
